Menopoz sonrası dönemde saptanan yumurtalık kistleri

MENOPOZ SONRASI YUMURTALIK (OVER) KİSTLERİ
Menopoz sonrası dönemde saptanan yumurtalık kistleri genç ve orta yaşlarda saptananlardan farklı olarak öncelikle ameliyat planlanmasını gerektirirler. Menopoz sonrası yaşlarda saptanan kistler nadir istisnalar dışında takip edilmezler, en kısa zamanda kesin teşhis için ameliyat yapılarak patolojik incelemeye gönderilir.

Kist boyutu5 cm den küçük ve kanda ca-125 (bir tümör belirtecidir) seviyesi normal olan hastalar kısa bir süre kistin kaybolması için izlenebilir. İzlemde kist küçülmüyor veya ca-125 artıyorsa ameliyat düşünülür.
Kist her iki yumurtalıkta birden varsa yada takiplerde büyüme görülüyorsa, kistin özelliklerinde değişiklikler saptanırsa (internal ekolar, solid alanlar, papiller oluşumlar vb.) karın içinde sıvı oluşumu varsa veya ailede meme ve yumurtalık kanseri öyküsü varsa direkt ameliyat planlanmaktadır.

YUMURTALIK (OVER) KİSTİ TEDAVİSİ

YUMURTALIK (OVER) KİSTİ TEDAVİSİ
Yumurtalık (over) kistlerinin bir çoğu ilaç tedavisi veya ameliyat yapılmadan kendiliğinden birkaç ay içerisinde kaybolur. Ancak bazı kistlerde ilaç tedavisi veya ameliyat tedavisi gerekebilir. Bu noktada kistin kendiliğinden kaybolmasını takip etmek için beklemek veya ilaç tedavisi vermek veya ameliyat kararı vermek bazı faktörlere göre belirlenir, bu faktörler kistin boyutu, kistin görüntüsü, kan tahlilinde belirlenen ca-125 ve diğer tümör markerları, hastanın hikayesi, hastanın yaşı gibi, hastanın şikayetleri gibi faktörlerdir.

Genel olarak yumurtalık kisti 7-8 cm’den küçükse, hasta genç veya orta yaşlardaysa (menopozdan önce), kistin görüntüsünde ve kan tahlilinde ca-125 benzeri belirteçlerde kanser şüphesi yaratacak bir bulgu yoksa bu kistler en azından bir kaç ay kendiliğinden kaybolma şansı verilerek takip edilirler. Bu durumlarda hastanın kullanmasında sakınca yoksa doğum kontrol hapları da tedavi de kullanılabilecek bir seçenektir ancak ilaçsız takip etmekle doğum kontrol hapı kullanmak arasında fark saptanmamıştır.

Çocuklarda ve menopozda bulunan hastalarda (50 yaşından sonra) saptanan yumurtalık kistleri hangi boyda olursa olsun, yukarıda sayılan diğer özelliklerine bakmadan genellikle ameliyat ile alınarak patolojik inceleme gerektirirler.

Yumurtalık kisti aşırı ağrıya sebep oluyorsa, patlama (yırtılma, rüptür), torsiyon (burkulma, dönme) gibi şüpheler varsa bu durumda kistin boyu ve özellikleri, hastanın yaşı ve diğer özellikleri ne olursa olsun genellikle ameliyat gerekir. Bazü rüptür durumlarında karın içerisine kanama az olur ve kendiliğinden durursa ameliyatsız takip yeterli olabilir.

Rahim içi yapışıklığa sebep olabilen durumlar

RAHİM İÇİ YAPIŞIKLIK (İNTRAUTERİN SİNEŞİ) (ASHERMAN SENDROMU)
Rahim içerisinde küretaj, ameliyat veya enfeksiyon gibi nedenlerle oluşacak travma sonucu yapışıklıklar meydana gelmesine intrauterin sineşi veya asherman sendromu denir. Hafif derecede yapışıklıklar rahimin sadece ön ve arka duvarı arasında bir veya bir kaç yapışık band şeklinde olabilir, ileri derecede bir yapışıklık durumunda rahimin bütün duvarları tamamen birbirine yapışmış ve kapanmış halde olabilir ve bu durumda hasta hiç adet göremez. Hafif yapışıklıklarda hasta adet görmeye devam edebilir veya adet kanamaları azalmış olabilir.

Yapışıklıklar tekrarlayan düşüklere sebep olabilir, gebe kalmada zorluk yaratabilir.

Rahim içi yapışıklığa sebep olabilen durumlar: Kürtaj (özellikel çok sayıda tekrarlayan kürtajlar), rahim içerisine yapılan herhangi bir müdahale veya ameliyat (myomektomi), tüberküloz (verem) ve bazı diğer şiddetli enfeksiyon hastalıkları yapışıklıklara neden olabilir.

Tanı:
Tanı için ultrasonografi (özelikle rahim içrisine su verilerek yapılan ultrasonografi, sis), histerosalpingografi (rahim içerisine ilaç verilerek film çekilmesi) veya historoskopi (rahim içrisine kamera ile bakılması) yöntemlerinden faydalanılır.

Tedavi:
Tedavi için en sık histeroskopi ile rahim içerisindeki yapışıklıkların kesilmesi yöntemi kullanılır. Ameliyattan sonra tekrar yapışmayı engellemek için bazen ilaçlar veya rahim içerisine spiral takılması uygulanır. Ameliyat genellikle kısa sürer ve hasta kısa sürede taburcu olur fakat özellikle ileri derecede yapışıklık durumunda ameliyat sırasında yapışıklıklar açılmaya çalışılırken çok nadiren rahim duvarının delinmesi riski vardır.